Historia piwnic

Historia Rzeszowskich Piwnic sięga średniowiecza i skrywa wiele fascynujących opowieści związanych z rozwojem miasta, handlem i codziennym życiem jego mieszkańców. To niezwykła podróż w czasie – od XIV wieku aż po współczesność.

Rzeszów, lokowany w 1354 roku na prawie magdeburskim przez króla Kazimierza Wielkiego, szybko rozwinął się jako ważny ośrodek handlu i rzemiosła. Korzystne położenie na skrzyżowaniu szlaków handlowych oraz liczne przywileje królewskie sprzyjały jego dynamicznemu rozwojowi.

W podziemiach kamienic, pod płytą Rynku oraz przyległymi ulicami zaczęto budować sieć piwnic, które służyły jako magazyny i tzw. „sklepy ziemne”. Chroniły towary przed pożarami i kradzieżą, zapewniały odpowiednią temperaturę przechowywania, a w razie zagrożeń — np. najazdów czy kataklizmów — stanowiły schronienie dla mieszkańców.

Piwnice drążono w miękkim gruncie lessowym, a następnie wzmacniano je dębowym drewnem, kamieniem lub cegłą. Do dziś zachowały się pozostałości średniowiecznych konstrukcji, m.in. ceglane sklepienie krzyżowo-żebrowe, kamienny portal, kamienne okno oraz fragmenty oryginalnej posadzki — to najstarsze, zachowane elementy miasta.

Rozkwit Rzeszowa trwał do XVIII wieku. Wraz z pogorszeniem się sytuacji polityczno-gospodarczej, znaczenie handlu osłabło, a część piwnic zasypano lub zamurowano. Niektóre z nich były jednak użytkowane jeszcze w XX wieku — w czasie II wojny światowej służyły jako schronienie dla Żydów uciekających z getta, a tzw. „sklepy ziemne” funkcjonowały aż do lat 70.

W latach 60. XX wieku, w związku z osiadaniem gruntu i zagrożeniem dla konstrukcji kamienic, podjęto decyzję o ratowaniu Rynku.

Prace zabezpieczające pod nadzorem konserwatorsko – archeologiczny prowadzono w kilku etapach również w latach 80. oraz 90. XX , zakończonych w 2000 roku. Już rok później, 19 kwietnia 2001 roku, udostępniono zwiedzającym Podziemną Trasę Turystyczną „Rzeszowskie Piwnice” o długości 213 metrów i obejmującą 34 komory oraz korytarze. Najgłębsza z nich sięgała niemal 10 metrów, a najwęższym miejscem był "korytarz tatarski" o szerokości 70 cm.

W 2007 roku trasę wydłużono do 396 metrów. W trakcie prac odkryto m.in. relikty zabudowy z XVI–XVIII wieku oraz ślady wielkiego pożaru miasta z 1842 roku.

Kolejna modernizacja ruszyła w 2017 roku, w ramach projektu „Rzeszowskie Piwnice – interaktywna instytucja kultury”, współfinansowanego z funduszy unijnych. Powstała nowoczesna przestrzeń edukacyjno-wystawiennicza, łącząca historię z nowoczesną technologią oraz interaktywną narracją.

Zmodernizowane Rzeszowskie Piwnice zostały ponownie otwarte dla zwiedzających 3 stycznia 2022 roku. Obecnie to interaktywna instytucja kultury, która łączy przeszłość z teraźniejszością, historię z nowoczesnością. Edukuje, popularyzuje wiedzę o Rzeszowie, tworzy bogatą ofertę kulturalną oraz współpracuje z artystami lokalnymi i zagranicznymi. 

Kultura to emocje, przeżywaj je w Rzeszowskich Piwnicach!  

______________

Zajrzyj do zakładki „CZY WIESZ, RZE...?” i odkryj wydarzenia, wyjątkowe postacie oraz fakty związane z tym miejscem i miastem!