Rzeszowskie kobiety sukcesu z lat 20. i 30. XX wieku

                                                   Rzeszowskie kobiety sukcesu z lat 20. i 30. XX wieku 

Drodzy Czytelnicy kontynuując nasz cykl o kobietach w Rzeszowie w dzisiejszym artykule, zaprezentujemy zajęcia, zawody oraz prace, które wykonywały panie w latach dwudziestych i trzydziestych XX wieku. Skupimy się na przybliżeniu tylko wybranych przykładów i zagadnień (korzystając ze źródeł, jakimi były ogłoszenia w prasie). Czy kiedyś słyszeliście o stenotypistce, buchalterce czy biuralistce? Jeśli nie, to z pewnością w naszym krótkim tekście, będziecie mogli poznać te fascynujące kobiece zawody. Pamiętajmy, że dla dziewcząt na początku XX wieku, zdobycie edukacji czy ukończenie kilkumiesięcznego kursu dotyczącego np. zasad prowadzenia ksiąg rachunkowych, był to swoisty sukces, a podjęcie zatrudnienia zapewniało często poprawę ekonomicznego standardu życia i pewien awans społeczny.

Udogodnienia w dziedzinie handlu, rozwój sieci kolejowej, upowszechnienie czytelnictwa, zmiany w szkolnictwie, otwarcie specjalistycznych kursów uczących zawodu, przeznaczonych dla młodych panien zapewniło wzrost zainteresowania podjęciem pracy zarobkowej oraz tworzeniem sieci miejsc pracy dla dziewcząt. Na początku XX wieku, możemy w naszym mieście obserwować pojawianie się przeróżnych działalności, takich jak: salony urody, mody, zakłady kosmetyczne, składy papiernicze czy nawet utworzenie prywatnego miejsca edukacji dla najmłodszych w 1936 roku, które było prowadzone przez wykwalifikowaną przedszkolankę. (Placówka Jadwigi Tałasiewiczównej, która miała swoją siedzibę przy ul. Śreniawitów pod numerem 4).

Istotnym udogodnieniem była możliwość kontynuowania nauki na kursach, dzięki którym kobiety poznawały tajniki pisania na maszynie (stenotypia: pisanie na maszynie stenograficznej) czy prowadzenia biura (biuralistka: dawniej zatrudniona do przepisywania i tworzenia dokumentów). Pojawienie się nowych zajęć i otwarcie możliwości kształcenia w tym zakresie pozytywnie zmieniło ówczesny rynek pracy, a oto przykłady nowych zajęć dla mieszkanek Rzeszowa, do nowych zawodów kobiecych zaliczano: maszynistki (piszące zawodowo na maszynie), stenotypistki (specjalizujących się w spisywaniu dyktowanego tekstu) czy biuralistki (urzędniczki niższego szczebla pracujące w biurach) czy buchalterki, które współcześnie nazywany księgowymi. Wszystkie te pozytywne zmiany wpłynęły na zwiększenie odsetka kobiet, które jako właścicielki, pracowniczki poszczególnych firm, gabinetów na mapie naszego regionu otwierały z powodzeniem interesy i prywatne inicjatywy. (O czym dowiadujemy się z ogłoszeń prasowych).

Interesującym przykładem był otwarty w 1938 roku salon kosmetyczny prowadzony przez Katarzynę Wiczukównę, który mieścił się przy ul. Zamkowej 7 pod numerem 7. Klientki mogły tam poddać się następującym zabiegom pielęgnacyjnym: regulacja brwi, ondulacja amerykańska, poprawa cery czy specjalistyczne masaże.

Na terenach miejskich i wiejskich nadal spotykamy reklamy i anonse z prośbą o zatrudnienie służącej w prywatnym domu czy majątku ziemiańskim. Przykład takiego kobiecego zajęcia: klucznica (ochmistrzyni we dworze zarządzająca gospodarstwem domowym, pełniąca pieczę nad danym majątkiem) zajęcie stricte dla pań, z powodzeniem funkcjonowało już w XIX wieku.

Właścicielki poszczególnych firm, służące, przedstawicielki różnych zawodów np. lekarki, kosmetyczki,pracowniczki biur, fryzjerki, aby zaprezentować swoje zawodowe dokonania, często tworzyły interesujące reklamy, w których przybliżały zakres prowadzonej działalności oraz bogaty asortyment towarów, który był  sprowadzany z odległych zakątków Europy.

Warto wspomnieć o poradniku z początku XX wieku, który obfitował w podpowiedzi, jak skutecznie prowadzić akcję promocyjną. Ważną publikacją o tej tematyce była książkaーJak należy się reklamować: praktyczne wskazówki do osiągnięcia najlepszych rezultatów reklamy. Właściciele poszczególnych firm czerpali wiedzę i mogli skorzystać z praktycznych rad w tej materii. A oto jedna z nich, cytując za źródłem:

"W interesie kupca leży jak najczęstsze zmienianie wystawy, które w miastach mniejszych powinno mieć miejsce co najmniej raz na tydzień, większych oczywiście rzadziej. Daleko łatwiejszym zadaniem jest upiększyć okno wystawowe wieczorem, możemy wtedy bowiem przywołać do pomocy wszelkie efekty świetlne."

Prowadzącym swoje interesy oferowano również, jak najefektywniej prowadzić reklamy w dziennikach. Warto zwrócić uwagę na zawarte w tej broszurze wskazówki, cytując za źródłem:

"Wracając do inseratów (reklam) w pismach poważnych, mających prawo bytu, zastanowić się musimy przedewszystkiem nad ich stroną zewnętrzną, nad ich formą. I na te bowiem stronę zbyt mało zwraca się uwagi. A jest to rzecz bardzo ważna. Ogłoszenie musi być ujęte w taką formę, któraby odrazu naprawdę “rzucała się w oczy”. A łatwo można to osiągnąć małemi nawet środkami."

Ciekawym zjawiskiem, o którym informowały gazety w Rzeszowie, były organizowane konkursy na najlepiej ozdobioną witrynę sklepową. Zachęty do wzięcia udziału w tym wyzwaniu odnajdujemy w codziennej prasie z lat trzydziestych XX wieku. Poznajmy świat dawnych kobiecych firm i działalności, to niezwykła podróż, dzięki której możemy odkryć cząstkę życia codziennego, które toczyło się w Rzeszowie przed wybuchem drugiej wojny światowej.

Słowniczek ważnych pojęć:

O zawodzie klucznicy - ochmistrzyni  Źródło cyfrowe
Stenotypistka - kobieta przepisująca tekst dyktowany na maszynie Źródło cyfrowe
Buchalteria - daw. księgowość Źródło cyfrowe
Buchalterka - daw. ekonomistka  Źródło cyfrowe
Biuralistka - daw. urzędniczka, zawodowy pracownik biura Źródło cyfrowe

Źródła:
Jak należy się reklamować? : praktyczne wskazówki do osiągnięcia najlepszych rezultatów reklamy, Kraków : S. Krzyżanowski, [1907] (Warszawa : A. Koziński), dostęp cyfrowy, Biblioteka Narodowa,Polona Cytowane fragmenty Biblioteka Narodowa
Przewodnik po Galicyi : jedyna księga adresowa znajdująca się we wszystkich przedziałach I i II klasy we wszystkich pociągach kursujących w obrębie wszystkich trzech dyrekcyi kolejowych w Galicyi i Bukowinie, Kraków : nakładem Przeglądu Zdrojowego. Źródło cyfrowe
O dawnych zawodach - Ginące zawody - o klucznictwie - Ginące zawody źródło cyfrowe