Muza Jacka Malczewskiego
Rozpoczynając nasz cykl krótkich charakterystyk opisujących sylwetki i dokonania najwybitniejszych rzeszowianek, warto przywołać postać Michaliny Janoszanki – malarki, pisarki i ilustratorki, która urodziła się w Rzeszowie w 1889 roku w rodzinie galicyjskiego lekarza Michała Janochy, prowadzącego prywatną praktykę lekarską w dawnym hotelu Luftmaszyna (dziś kamienica na skrzyżowaniu ulic Słowackiego 4 i Kościuszki 1).
Od najmłodszych lat Michalina wykazywała zainteresowanie oraz uzdolnienia plastyczne, które następnie były szlifowane w toku nauki na kursach rysunku. Pieczę nad młodymi adeptami sztuki, sprawowali na tych prywatnych lekcjach między innymi: Leon Wyczółkowski, jak również sam Jacek Malczewski. Spotkanie artystki i najwybitniejszego polskiego malarza symbolisty było zwrotem w jej twórczym życiu. Warto nadmienić, że Janoszanka była przyjaciółką córki malarza, co zaowocowało ich twórczą współpracą. Plastyczka była uznawana za jedną z muz artysty i wielokrotnie mu pozowała. Jej wizerunek można zobaczyć m.in. na obrazie Melodia (Portret Michaliny Janoszanki) z 1906 roku, który w 2023 roku został sprzedany za 400 000 zł. W 1936 roku ukazała się książka autorstwa Janoszanki Wielki Tercjarz. Moje wspomnienia o Jacku Malczewskim, przedstawiająca życie i dorobek twórczy artysty.
Cechą unikatową twórczości malarki, było położenie nacisku na zaprezentowanie magicznego świata fauny i flory w postaci obrazu na szkle ー wykonanego temperą. Warto wspomnieć o cyklu przedstawień Pór Roku, które Michalina przygotowała na początku XX w. Artystka w swoich dziełach prezentowała baśniowy i urokliwy świat przyrody. Wielobarwność i gra półcieniem była opanowana do perfekcji przez Janoszankę. Autorka portretów, obrazów martwej natury czy przedstawień prezentujących tematykę sakralną ー to właśnie te tematy dzieł, dominowały w jej twórczości.
Postać i artystyczny dorobek Michaliny Janoszanki nie dotyczy tylko przestrzeni wizualnej, jaką była sztuka malarska. Liczne zainteresowania i zaangażowanie tej nietuzinkowej postaci w działalność społeczną, jak również tworzenie grafik i ilustracji o tematyce historycznej, było to prawdziwym wyrazem szczerego oddania plastyczki, sprawie odradzającego się po okresie niewoli ー Państwa Polskiego. Artystka należała do szeregu organizacji oświatowych, przemysłowych, a także posiadała legitymację Związku Strzeleckiego. Tworzyła liczne eseje i broszury dotyczące tematyki historii sztuki, dawnych dynastii Królestwa Polskiego, warto wspomnieć o wydanej w 1931 roku, broszurze pt. Szept Głazów ー autorstwa znanej rzeszowianki.
Niewątpliwy talent oraz pasja do przedstawiania piękna otaczającego nas świata, przyrody ożywionej, jak również poznanie ówczesnych założeń malarstwa symbolicznego, zapewniło artystce możliwość umiejętnego działania na wielu płaszczyznach ówczesnego życia społeczno-artystycznego.
Michalina Janoszanka zmarła w 1952 roku w Krakowie.
Źródła cyfrowe:
Przejrzystość jest dla nas ważna! Poniżej wyjaśniamy, w jaki sposób i dlaczego wykorzystujemy Twoje dane osobowe. Pamiętaj, że masz pełną kontrolę nad ich konfiguracją - możesz dopasować ją do swoich potrzeb i preferencji.
