Mira Heller – operowy głos, który podbił świat

Mira Heller – operowy głos, który podbił świat

„Co mogę powiedzieć Panu więcej? Żyję jedynie dla sztuki i przez sztukę. Nie może być inaczej muszę kochać sztukę; gdyż ona tylko może mnie zadowolić i uczynić mnie zupełnie szczęśliwą. […] Zrobiłam lepiej niż moi rodzice, którzy pragnęli mnie widzieć zaślubioną. Zaślubiłam moją sztukę…”, […] Teatr i opera, zwłaszcza opera, są mojemi głównemi rozkoszami, lecz mam i inne przyjemności: jeżdżę konno i na bicyklu. Och ! niezmiernie lubię te rozrywki” - wyznała Mira Heller dziennikarzowi New York Morning Jurnal w 1895 roku.

Mira Heller występowała na scenach największych teatrów i oper w Europie oraz Stanach Zjednoczonych. Jej talent podziwiała publiczność m.in. we Lwowie, Warszawie, Krakowie, Łodzi, Odessie, Kijowie, Wenecji, Mediolanie, Petersburgu, Moskwie, Budapeszcie, Wiedniu, Wilnie, Mińsku, Paryżu, a także w Filadelfii, Bostonie, Waszyngtonie, Chicago, Baltimore i Nowym Jorku.

Kształciła się pod okiem wybitnych pedagogów wokalnych: Michała Biernackiego w Stanisławowie, Adeliny Paschalis i Augusta Souvestre’a we Lwowie, Pauliny Lucci w Wiedniu oraz prof. Edmonda Duvernoya w Paryżu. Jej mezzosopranowy głos wzbudzał zachwyt zarówno krytyków, jak i publiczności, a występy często kończyły się owacjami na stojąco. Prasa podkreślała jej talent, sceniczną pewność siebie oraz wyjątkową aparycję.

Zadebiutowała 13 marca 1888 roku we Lwowie partią Carmen w operze Georges’a Bizeta.
W jej repertuarze znalazły się m.in. role w Carmen, Mignon, Królowej Sabie, Afrykance, Aidzie, Rycerskości wieśniaczej, Faworycie, Fauście, czy Hugenotach.

Co łączyło Mirę Heller z Rzeszowem?

Rodzina Hellerów mieszkała w Rzeszowie przez około 15 lat (w latach 1878 - 1893), gdy ojciec artystki objął stanowisko naczelnika kolei. Początkowo mieszkali w kamienicy przy dzisiejszej ul. Grunwaldzkiej 24, a następnie przy ul. 3 Maja (obecnie nr 7). To właśnie w Rzeszowie panna Heller bywała solistką żeńskiego chóru Towarzystwa Muzycznego (wcześniej Kółka Literacko-Muzycznego), działającego przy Towarzystwie Księżycowym przy ul. Kościuszki. Chór prowadziła Jadwiga Blaimanowa — śpiewaczka operowa.

Hellerówna aktywnie uczestniczyła w życiu towarzyskim galicyjskiego Rzeszowa i bywała na balach. Po debiucie scenicznym w 1888 roku pojawiała się w mieście już tylko sporadycznie. Ze spisów ludności z 1890 roku wynika, że była zameldowana w kamienicy należącej do Fundacji Towarnickiego, choć w tym czasie przebywała wraz z matką w Odessie, gdzie występowała. W rubryce dotyczącej zawodu wpisano wówczas: „utrzymuje się ze śpiewu”.

Ciekawostką jest fakt, że jej dziadkiem był Franciszek Jan Smołak — były prezydent parlamentu austriackiego i od 1861 roku honorowy obywatel Rzeszowa.

Mira (właściwie Kazimiera) Heller przyszła na świat 28 lutego 1862 roku w Krakowie.
Przez około 17 lat zachwycała publiczność swoim śpiewem.
Jej bratem był Ludwik Heller założyciel Filharmonii w Lwowie.
Była dwukrotnie zamężna.
Zmarła 21 stycznia 1940 roku w Krakowie.

Dziś jej nazwisko brzmi nieco tajemniczo, jednak pod koniec XIX wieku Mira Heller należała do grona prawdziwych gwiazd operowych. Jej historia splata losy Rzeszowa i Lwowa z największymi scenami Europy oraz nowojorską Metropolitan Opera.


Bibliografia:

Kuryer Rzeszowski 1887, nr  9, s. 3.
Kuryer Rzeszowski 1887, nr 24, s.4
Kuryer Rzeszowski, 1888, nr 1 s. 6,
Kuryer Rzeszowski, 1888, nr 13, s. 4.
Gazeta Narodowa 1886, nr 280, s. 3
Gazeta Lwowska 1887, nr 103 s.4
Gazeta Lwowska, 1895, nr 60, s. 4.

Gazeta Lwowska, 1896, nr 2, s. 3.
Tygodnik Rzeszowski 1888 1888, nr. 180, s. 3;
Dwutygodnik Ilustrowany Świat, 1 kwietnia 1895, s. 155-66
Echo Muzyczne Teatralne i Artystyczne 17  Grudzień 1887
Echo Muzyczne Teatralne i Artystyczne, 1891, nr 379, s. 12
Echo Muzyczne Teatralne i Artystyczne, 1892, nr 443, s. 148.
Echo Muzyczne Teatralne i Artystyczne, 1893, nr 497, s. 166.
Echo Muzyczne Teatralne i Artystyczne, 1895, nr 588, s. 8
Echo Muzyczne Teatralne i Artystyczne, 1895, nr 592, s. 56
Echo Muzyczne Teatralne i Artystyczne, 1895, nr 594, s. 82
Echo Muzyczne Teatralne i Artystyczne, 1895, nr 600, s. 149;
Echo Muzyczne Teatralne i Artystyczne, 1896, nr 644, s. 52.
Echo Muzyczne Teatralne i Artystyczne,, 1896, nr 645, s. 67.
Echo Muzyczne Teatralne i Artystyczne, 1897, nr 728, s, 441
Echo Muzyczne Teatralne i Artystyczne, 1898, nr 756, s. 153
Echo Muzyczne Teatralne i Artystyczne, 1898, nr 773, s. 352
Echo Muzyczne Teatralne i Artystyczne, 1905, nr 1-2, s. 20.
Reiss J., Almanach…, T. II, s. 128; Nowa Reforma, 1989, nr 70, s. 3.
Słownik biograficzny teatru polskiego t. 1 s. 224-226
Polski Słownik Biograficzny t. 24 str. 19
Polski Słownik Biograficzny t. 9 str. 366
Hoff Jadwiga, Życie towarzyskie i kulturalne Rzeszowa w dobie autonomii Galicji, Rzeszów 1993,
Chodakowska Anita, Materiały Franciszka Olszewskiego 1859 – 1918 [w:] Biuletyn Archiwum PAN, nr 49, 2008,  s. 120.
 

Serdeczne podziękowanie dla Pana Krzysztofa Bajrasza, który poświęcił swój czas na kwerendę dokumentów oraz prasy.